Książki o krajach arabskich
Książki

Książki o krajach arabskich i muzułmańskich, które warto przeczytać

Odkąd założyłam tego bloga, regularnie spotykam się z pytaniami o to, jakie książki o krajach arabskich warto przeczytać? Czy mogłabym polecić jakieś książki o krajach muzułmańskich? Czy znam książki, z których można się czegoś dowiedzieć o islamie? Co warto przeczytać, żeby poznać kulturę krajów arabskich?

Spore trudności sprawia mi odpowiadanie na takie pytania. W większości przypadków wiem, że osobie pytającej, zależy na powieści, a nie na literaturze faktu. Za pośrednictwem takich książek nie sposób jest poznać kulturę, czy religię, chociaż czytając uważnie i krytycznie, możemy wyłuskać wartościowe informacje.

Nie istnieją powieści o islamie

Wyobraź sobie muzułmankę pochodzącą z odległego Jemenu, która pyta, jakie polskie powieści warto przeczytać, żeby poznać polską kulturę i katolicyzm? Nie ma takich, prawda? Bo która książka jest w stanie oddać zróżnicowanie naszego społeczeństwa, gdy zupełnie inaczej żyją zamożni, a inaczej biedni. Gdzie inna mentalność i obyczaje panują w mieście, a inne na wsi. W końcu, jaka książka właściwie opisze katolicyzm i odda istotę wiary, gdy każdy praktykuje ją w nieco inny sposób, a niektórzy nie praktykują wcale.

Dokładnie takie same zasady obowiązują w przypadku książek traktujących o islamie i krajach arabskich czy muzułmańskich. Jakkolwiek media lubią spłaszczać i ujednolicać muzułmanów, rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Zarówno społeczeństwa arabskie, jak i społeczności muzułmańskie są bardzo różne.

Czy warto czytać popularne powieści polskich autorek?

Tego, ile razy byłam proszona o opinie w sprawie książek Valko i Shukri również nie jestem w stanie zliczyć. Na pewno częściej, niżbym chciała.

To nie są książki o krajach arabskich. Te książki są fikcją literacką. To powieści, które czyta się lekko, jednak nie mogą one stanowić źródła wiedzy o religii, kulturze, czy ludziach. Powód jest prosty – wydarzenia i postaci są wymyślone.

Książki obydwu autorek są lekką, niewymagającą lekturą. Jeżeli tylko zdajemy sobie sprawę z tego, że czytamy fikcję literacką, a nie przewodnik po religii muzułmańskiej i kulturze arabskiej, to wszystko jest ok.

Jakie książki o krajach arabskich i muzułmańskich polecam?

Przede wszystkim, bez względu na to, czy mówimy o książkach o krajach arabskich, książkach o arabach, muzułmanach, czy krajach muzułmańskich polecam książki, które są pisane przez osoby pochodzące z tamtych miejsc. Przede wszystkim polecam jednak książki, które bazują na prawdziwych wydarzeniach.

Czytając książki pisane na podstawie własnych doświadczeń autorek czy autorów, uzyskujemy pełniejszy obraz sytuacji. Dostajemy wyjaśnienie kulturowych i tradycyjnych niuansów. Nie obawiajcie się, że to będzie nudne. Życie pisze ciekawsze scenariusze niż niejedna powieściopisarka.

Tehmina Durrani, Mój pan i władca

Książki o krajach muzułmańskich

Pakistan, przełom lat 70/80 XX wieku. Urodzona w zamożnej pakistańskiej rodzinie Tehmina mając 17 lat, wychodzi za mąż. Będąc mężatką i matką, wdaje się w romans z wpływowym politykiem, którego następnie poślubia.

To jedna z moich ulubionych książek. Historia związku autorki z wpływowym politykiem, który zmienia jej życie w piekło. Luksusy przeplatane intrygami sprawiają, że niejednokrotnie musiałam sobie przypominać, że akcja działa się w Pakistanie – bo nie tak malował się ten kraj w moich myślach.

To nie jest książka o maltretowanej kobiecie. To książka o kobiecie, która popełniła błędy, która straciła odwagę i została stłamszona. To równocześnie historia kobiety, która znalazła w sobie siłę, by powiedzieć dość i przeciwstawić się swojemu oprawcy.

Rania al-Baz, Oszpecona

Książki o krajach arabskich

Przejmująca opowieść o saudyjskiej prezenterce telewizyjnej, która została tak dotkliwie pobita przez męża, że musiała przejść szereg operacji plastycznych.

To książka, którą niełatwo jest czytać i nie syczeć przy tym ze złości. Z jednej strony irytuje kultura, w zgodzie z którą autorka zostaje wydana za mąż w młodym wieku, gdy kompletnie nie jest przygotowana do czekającej ją roli. Z drugiej strony męczy zawziętość i powielane przez Ranię błędy.

Cenię za szczerość i dość krytyczne podejście do samej siebie, za przyznanie się do błędów. Uważam, że warto przeczytać ze względu na wyraźnie wskazywane przez autorkę problemy i wyjaśniane niuanse kulturowe czy religijne. Cenne są także reakcje społeczeństwa na tragedię, która przytrafiła się Saudyjce.

Książka, która pozwala spojrzeć na Arabię Saudyjską z nieco innej perspektywy. Z jednej strony zdaje się potwierdzać istniejące stereotypy, a z drugiej zaskakuje.

Qanta Ahmed, W kraju niewidzialnych kobiet

Książki o krajach arabskich

Książka, która ukazuje obraz saudyjskiego społeczeństwa widziany oczami brytyjskiej lekarki pakistańskiego pochodzenia.

Surrealistyczne opisy procedur medycznych, podczas których kobiety pozostawały w pełni zakryte i relacje z codziennych wyzwań, jakie stawiała praca i życie samotnej kobiety w Arabii Saudyjskiej przed niemal 20-laty.

Pobyt Qanty w Arabii Saudyjskiej przypadał na okres, w którym dokonano zamachu na WTC i w książce pojawia się niepochlebny wątek reakcji niektórych Saudyjczyków na ten akt terroru.

Monforte Reyes, Burka miłości

Książki o krajach muzułmańskich

Książka, którą powinno się czytać ku przestrodze. Nie jest to lektura, którą normalnie bym poleciła, jednak doskonale pokazuje, czego nie robić.

Miłość to jedno, ale odrobinę zdrowego rozsądku należy zachować – a tego głównej bohaterce zabrakło, tak samo, jak i wyobraźni.

Opowieść o tym, jak naiwna dziewczyna utknęła w Afganistanie. Pozytywnym wątkiem jest ogromna miłość łącząca Marię z mężem i jego oddanie w stosunku do żony. Akcja toczy się nieco inaczej niż zwykle. To nie mąż, a okoliczności i społeczeństwo są problemem. Nie zmienia to jednak faktu, że w czasie lektury wielokrotnie łapałam się za głowę.

Na podstawie książki powstał serial W pułapce miłości.

Joanna Kusy, Zwyczajne pakistańskie życie

Książki o krajach muzułmańskich

Joanna Kusy to Polka, która dobrych kilka lat temu wyszła za mąż za Pakistańczyka, muzułmanina i przeprowadziła się do Karaczi – wielomilionowego miasta uchodzącego za niebezpieczne nawet wśród Pakistańczyków.

Nie jest to porywająca lektura, nie znajdziemy tam skandali, intryg, ani przemocy. Znajdziemy za to dokładnie to, co autorka obiecuje w tytule – czyli zwyczajne życie.

Jak wygląda codzienność w tradycyjnej pakistańskiej rodzinie? Jak to możliwe, że mieszkająca w Pakistanie żona muzułmanina nadal pozostaje praktykującą katoliczką, którą mąż podwozi do kościoła? To wszystko i wiele więcej plus przepisy na pakistańskie smakołyki znajdziemy w książce Asi Kusy, która prowadzi bloga o tej samej nazwie.

Annick Cojean, Kobiety Kaddafiego

Książki arabskie

Kaddafi – władca, którego jedni kochali, inni nienawidzili. Tak wokół niego samego, jak i wokół jego śmierci, narosło wiele opowieści i często trudno jest zweryfikować, gdzie kończy się prawda, a zaczyna fikcja.

Jedno jest pewne – Kaddafi wykorzystywał swoją pozycję względem kobiet. Dwukrotnie żonaty, otoczony gromadką dzieci. W cieniu oficjalnego życia libijskiego pułkownika skrywała się pilnie strzeżona tajemnica – harem. Nastolatki i młode kobiety wybierane osobiście przez Kaddafiego, których rodziny nie mogły wyrazić sprzeciwu wobec tego, co miało czekać ich córki.

Kobiety Kaddafiego to opowieść o tych, którym głos odebrano już na wstępie – o dziewczynach wykorzystywanych seksualnie przez wpływowego polityka. Warto przeczytać, by zobaczyć, że za słynną armią kobiet, która otaczała pułkownika, stały w rzeczywistości realizowane w chory sposób fantazje seksualne.

Anna Erelle, Dżihadystka

Jak to jest możliwe, że młodzi ludzie, przed którymi świat stoi otworem, decydują się dołączyć do ugrupowania terrorystycznego?

Wnikliwa relacja dziennikarki, która udając nastolatkę zafascynowaną radykalną działalnoscią Daesh, ukazuje sposoby wykorzystywane przy rekrutacji do tej komórki terrorystycznej.

Polecam, aby zobaczyć hipokryzję osób związanych z radykalnymi ugrupowaniami, ale przede wszystkim, by poznać tragiczne historie żyć, które zostały zaprzepaszczone. Nie każda osoba, która związała się z grupami przestępczymi, jest zła do szpiku kości. Pojawia się naiwność, życiowe zakręty, uległość, poszukiwanie akceptacji i potrzeba zrobienia czegoś dla innych. Nigdy nie zapomnę tego, że część dziewczyn została zmanipulowana obietnicą pomocy osieroconym dzieciom.

Dżihadystka to książka, którą czyta się z narastającą frustracją. Nie mogę przestać myśleć o tym, ile istnień można by uratować, gdyby ktoś zwrócił uwagę, gdyby się zainteresowano i udzielono pomocy.

Lene Wold, Honor. Opowieść ojca, który zabił własną córkę

Książki o krajach arabskich

Reportaż, w którym norweska dziennikarka zgłębia problem przestępstw dokonywanych z powodu honoru w Jordanii. Skłania do myślenia i nie ocenia. Poprzez rozmowy autorka pokazuje motywy mordercy, presję otoczenia i perspektywę kobiety, która cudem uniknęła śmierci.

Wraz z Lene Wold podejmujemy próbę zrozumienia problemu honorowych zabójstw, które w krajach arabskich i muzułmańskich nadal mają miejsce. Jedynie próbę, bo nie jest to zjawisko, które można ławo pojąć. Jestem pod bardzo dużym wrażeniem tego, jak wyraźną linią autorka oddzieliła problem zabójstw honorowych od religii i ukazuje ich źródło w lokalnej tradycji.

Pełna recenzja książki dostępna jest tutaj.

Monika Abdelaziz & Ewa Zarychta, Księżyc zza nikabu

Książki o krajach arabskich

Polska muzułmanka, matka, żona, córka, właścicielka dobrze prosperującego biznesu w egipskim kurorcie turystycznym.

Monika Abdelaziz opowiada o swoim życiu w Egipcie, wyzwaniach, jakie stawia przed nią rodzinna codzienność i Egipt ze swoimi jasnymi i ciemnymi stronami.

To opowieść o tyle ciekawa, że uwzględnia nietypową perspektywę – matki, której córka zmieniła wyznanie i wyszła za mąż za egipskiego muzułmanina.

Księżyć zza niqabu to spokojna opowieść dwóch kobiet, dla których Egipt i islam stały się tłem życia, mimo że dla każdej z nich kontekst był zupełnie inny.

Agata Romaniuk, Z miłości? To współczuję. Opowieści z Omanu

Książki o krajach arabskich

To nie jest idealna książka i szczerze mówiąc, mocno zawiodłam się na tym, w jak powierzchowny sposób porusza tematy związane z islamem, niekiedy ukazując braki wiedzy w tym zakresie. Dlaczego więc postanowiłam dodać ją do listy książek, które polecam? Bo przełamuje wiele tematów tabu i pokazuje oblicze kraju muzułmańskiego, o którym zazwyczaj się milczy.

Z miłości? To współczuję. Opowieści z Omanu stanowi wyzwanie dla stereotypów. Kontrasty, pozory i hipokryzja schowane za bogatym wachlarzem tradycji i skomplikowanych norm społecznych. Świat, który nie jest jednowymiarowy, nie jest czarno-biały, którego nie da się zamknąć w określonym schemacie. Pokazuje historie szokujące i pozostawiające niesmak, ale też zwyczajne. Jest bogactwo, bieda, łzy, pożądanie i władza. Jest zróżnicowanie – coś, czego wielu książkom opowiadającym historie z krajów arabskich brakuje.

Książki o krajach arabskich i muzułmańskich polecane przez inne blogerki

Literatury traktującej o krajach arabskich i muzułmańskich jest sporo. Moja lista książek do przeczytania nieustannie się wydłuża, a są też pozycje, które nie zawsze mnie interesują lub po prostu nie mam czasu ich przeczytać, a wiem, że warto je polecić. Dlatego też do stworzenia listy polecanych książek na temat krajów arabskich zaprosiłam blogerki, które znam i których rekomendacjom ufam niemal bezgranicznie. Zobaczcie, co polecają inni.

Alice Schwarzer, Moja algierska rodzina

Poleca Adrianna, autorka bloga i profilu na instagramie Algieria. Moja szczypta orientu

Książki o krajach arabskich

Książka jest naprawdę ciekawie napisana, obiektywna, ukazuje Algierię w rzeczywistym świetle, bez lukrowania, bez głupiej poprawności politycznej, bez udawanego zachwytu nad religią czy tradycją, ale z drugiej strony bez oceniania, bez wywyższania się.

Autorka nikogo nie obraża, nie wyśmiewa czyichś poglądów jeśli mocno odbiegają od jej własnych. Ma wśród swoich przyjaciół zarówno osoby sumiennie praktykujące swoją religię, jak i nie praktykujące, praktykujące wybiórczo a nawet niewierzące. Na tym polega dobra jakość treści w tej pozycji. To jej największy atut – autentyczność. Dzięki temu dowiadujemy się, że Algieria tak jak każdy inny kraj na świecie ma różne oblicza, a jej mieszkańcy różnią się od siebie, mają różne poglądy i różne style życia.

Piotr Ibrahim Kalwas, Egipt: Haram Halal

Poleca Ola, autorka bloga i kanału na YouTube Polegytravels. Na jej blogu znajdziecie fantastyczny wpis z listą książek na temat Egiptu, które warto przeczytać.

Książki o krajach arabskich

Piotr Kalwas jest Polakiem i muzułmaninem. Przez kilka lat mieszkał w Aleksandrii i jest zafascynowany Egiptem. Nie przeszkadza mu to jednak obiektywnie spojrzeć na ten kraj i jego problemy. Autor przede wszystkim nie boi się zadawać trudnych pytań i poruszać tematów, które tak często są pomijane. Rozmawia z Egipcjanami o religii, ateizmie, prawach kobiet, obrzezaniu oraz dyskryminacji mniejszości. Oddaje głos ludziom o różnym poglądach dzięki czemu w sposób autentyczny przedstawia opisywane zagadnienia. Jednocześnie odnosi się z szacunkiem do swoich rozmówców i stara się zrozumieć ich poglądy bez oceniania. „Egipt: haram halal” to niezwykła książka pokazująca różnorodność Egiptu.

Marcelina Szumer-Brysz, Wróżąc z fusów. Reportaże z Turcji

Poleca Marta, autorka profilu na instagramie bymarta.rita, która pracowała w Alanyi, a także studiowała w Stambule i zawsze z radością wraca do Turcji.

Książki o krajach muzułmańskich

Ten zbiór reportaży z wielokulturowego kraju położonego na dwóch kontynentach jest idealną bazą wypadową do poznania Turcji zarówno z tej dobrej, jak i złej strony. Każdy z nas słyszał o pysznym tureckim jedzeniu, wspaniałej, wielomilionowej metropolii, jaką jest Stambuł, tureckiej gościnności czy pięknych plażach. Mało kto jednak wie, że pod tymi wszystkim kryje się o wiele więcej ciekawostek, prawd historycznych, brutalnych zachowań władzy wobec obywateli.

Autorka stara się poprzez swoje reportaże pokazać nam Turcję z każdej możliwej strony. Czytając książkę, poznajemy wielu bohaterów, którzy opisują represje stosowane przez rząd, mówią o łamaniu praw człowieka, przetrzymywaniu w więzieniach zarówno mężczyzn, jak i kobiet, czy też braku wolności słowa, ponieważ każde publiczne sprzeciwienie się władzy, może doprowadzić do oskarżenia o przynależność do grupy terrorystycznej. Szumer-Brysz porusza także bardzo ważne kwestie mniejszości, które zamieszkują Anatolię. Opowiada o trudach, z jakimi muszą mierzyć się syryjscy uchodźcy, którzy szukali schronienia przed wojną. Opisuje społeczeństwo LGBT+ i ich życie, rozmawiając przy tym z Narin, która jest transwestytą. Dzięki autorce dowiadujemy się również o coraz bardziej popularnej turystyce religijnej skupionej wokół chrześcijaństwa. Poznajemy jakże ważny rytuał picia herbaty, relacje damsko-męskie, a także relacje matka-syn. Dowiadujemy się, dlaczego tureckie seriale zdobywają ogromną popularność również poza granicami kraju.

Książkę, mimo że porusza ona wiele niewygodnych i mało przyjemnych kwestii, czyta się bardzo szybko. Z każdą stroną chcemy dowiedzieć się więcej, a po przeczytaniu całości pozostajemy z chęcią samodzielnego zagłębienia się w tematy w niej poruszane.

Agata Bromberek, Agata Wielgołaska, Turcja. Półprzewodnik obyczajowy

Poleca Marta, autorka profilu na instagramie bymarta.rita, która pracowała w Alanyi, a także studiowała w Stambule i zawsze z radością wraca do Turcji.

Książki o krajach muzułmańskich

Chyba nie ma przyjemniejszej książki na temat Turcji niż ta napisana przez polskie autorki, kobiety żyjące od wielu lat w Anatolii. Jedna z nich mieszka w turystycznej stolicy, jaką jest Alanya, druga natomiast w kotle kulturowym zwanym Stambuł. Połączyły one swoje siły i w lekki, ciekawy oraz dowcipny sposób postanowiły spisać swoje doświadczenia i spostrzeżenia.

Nie brakuje tu humoru, opisów kultury tureckiej, ubioru, sposobu prowadzenia samochodów, religii, bazarów, szoku kulturowego, jakiego można doznać po przekroczeniu granicy. Wszakże to tu europejskość miesza się z orientalizmem, nowoczesność z tradycją. Autorki obnażają zachowania tureckich mężczyzn wobec rozanielonych turystek, pokazując przy tym wszelkie absurdy towarzyszące wakacyjnym amorom. Zdradzają, jak wygląda codzienne życie tureckiej rodziny oraz jak się pracuje tzw. yabanci, czyli obcokrajowcom. Przedstawiają także stosunek Turków do zwierząt, muzyki, tańca, seriali oraz sportu. Mało kto wie, że Turcy to ogromni fani piłki nożnej i jednym z pierwszych pytań, jakie pada po poznaniu nowej osoby, to jakiej drużynie kibicuje. Od tego zależy dalszy los znajomości.

Czytając te opowieści, zakochujemy się w Turcji krok po kroku. Mamy wrażenie, jakbyśmy były tam razem z autorkami, a sposób, w jaki książka została napisana powoduje, że nasza kolejna podróż mimowolnie kieruje się w tamte rejony.

Agata Wielgołaska, Stambuł. W oparach miejskiego absurdu

Poleca Marta, autorka profilu na instagramie bymarta.rita, która pracowała w Alanyi, a także studiowała w Stambule i zawsze z radością wraca do Turcji.

Książki o krajach muzułmańskich

Agatę Wielgołaską znamy już z poprzedniej książki o Turcji. Tym razem autorka skupiła się tylko na mieście, w którym rozpoczęła się jej przygoda z krajem.

Stambuł, bo o tej metropolii mowa, nie bez przyczyny jest nazwany przez autorkę miastem absurdu. Spotkamy tu obok siebie architekturę z różnych epok, zmieniającą się jak w kalejdoskopie pogodę. Wychodząc na ulicę, możemy spotkać zarówno zakrytą od stóp do głów muzułmankę, jak i roznegliżowaną Turczynkę. Każdy znajdzie miejsce dla siebie i towarzystwo, w którym będzie czuł się dobrze. Eksploracja tego miejsca nie należy jednak do najłatwiejszych. Miasto zarzuca sieć, w którą bardzo łatwo się wplątać, a następnie przepaść i się zatracić. Wielgołaska podkreśla, że jeśli kocha się to miasto, to bez opamiętania. W książce opisuje, co w Stambule potrafi zaskoczyć, zadziwić, rozczarować. Jak to miasto powinno się poznawać. Poświęca kilka stron polityce, tradycji, tureckiemu trunkowi zwanym raki i innym ciekawym aspektom, które nie mogą umknąć przy rozprawianiu się ze Stambułem.

Wielgołaska przedstawia różne fazy poznawania miasta, a jako epilog prezentuje nam „10 przykazań stambulczyka”, które każdy, powtarzam KAŻDY, komu przyszło mieszkać w tym mieście, może utożsamić ze sobą.

Suzanna Clarke, Dom w Fezie

Poleca Kasia, która z Marokiem związana jest od przeszło 10 lat. Autorka profilu U mnie w Marrakeszu i przewodnika po tym magicznym mieście.

Książki o krajach arabskich

Suzanna Clarke dziennikarka i pisarka, wraz ze swoim mężem Sandym zafascynowani podróżą po Maroku postanawiają spontanicznie kupić dom na starej medinie Fezu i zostać w nim już na stałe.

Jak pisze autorka: “W Maroku jak nigdzie indziej, oboje czuliśmy, że naprawdę żyjemy. Czuliśmy, że smakujemy życie wszystkimi zmysłami.”

Ta fascynacja i pogoń za spełnieniem marzenia sprawia, że wywracają swoje życie do góry nogami. a wraz z tym sposób dotychczasowego postrzegania rzeczywistości. Książka przedstawia perypetie związane z remontem bardzo starego domu, biurokracją, pracą rzemieślników, ale i relacje z sąsiadami, pierwsze przyjaźnie, uroczystości, czyli kawałek marokańskiego życia- sztuki, kultury, historii, tradycji.

Dom w Fezie wraz ze swoimi opisami przenosi czytelnika do świata orientu i stanowi swego rodzaju okno na marokański świat, którego nie zobaczą nigdy oczy turysty.
Dodatkiem do książki są zdjęcia domu z poszczególnych etapów jego remontu.

Propozycja zarówno dla wielbicieli Maroka, jak i dla osób, które dopiero planują się wybrać.

Powieści z krajów muzułmańskich, które warto przeczytać

Jeśli czujesz, że książki o krajach arabskich i muzułmańskich oparte na prawdziwych wydarzeniach nie są dla Ciebie, lub po prostu szukasz czegoś więcej, polecam sięgnąć po Khaleda Hosseini. Urodzony w Afganistanie autor, który mieszkał również w Iranie i Paryżu, by ostatecznie jako nastolatek przeprowadzić się do Stanów Zjednoczonych. Ukończył studia i robił karierę jako lekarz, by następnie zająć się pisaniem powieści.

Poruszające, wywołujące uśmiech i łzy, wpędzające w zwątpienie i dające nadzieję. Książki Hosseini nie bez powodu zyskały rozgłos. Na plus działa zwyczajność i wyważony sposób, w jaki autor opisuje bohaterów i bohaterki swoich książek. Często są muzułmanami, uchodźcami, migrantami, jednak wszyscy są różni. Jedni lepsi, inni gorsi, a świat ukazany w powieściach nie jest czarno-biały.

Dotychczas ukazały się:

Książki o krajach muzułmańskich
Książki o krajach muzułmańskich
Książki o krajach muzułmańskich
Książki o krajach muzułmańskich