fbpx
Sahara Zachodnia

Przyjęcia rozwodowe wśród kobiet Sahrawi

Rozwody stanowią tabu w niektórych społecznościach w naszym kraju, ale czy tak samo jest w innych miejscach na świecie? Zawsze kojarzymy islam z większymi restrykcjami, niż chrześcijaństwo, jednak religia ta dopuszcza rozstania między partnerami. Obwarowane jest to licznymi zasadami i mimo że dozwolone, to uznawane za najbardziej znienawidzoną przez Boga dozwoloną rzecz. Jednak bezsensowne byłoby zmuszanie się do trwania w związku z kimś, kto nas unieszczęśliwia, prawda?

Społeczności muzułmańskie mają swoje odrębne tradycje i różnią się kulturą, zależnie od regionu. W końcu krajem muzułmańskim jest tak Indonezja, Pakistan, Jemen, jak i Tunezja. Każde z tych miejsc ma swoje przepisy prawa i inne uwarunkowania kulturowe.

Co sprawia, że Saharyjki są takie wyjątkowe?

Muzułmanie, Arabowie – traktujemy ich jako jednorodną masę. Często kierujemy się zasłyszanymi historiami, które nie tylko dotycząc konkretnego regionu, ale też konkretnej grupy społecznej. Nie od dziś wiadomo przecież, że z większą otwartością można się spotkać w miastach czy wśród wykształconych osób.

Gdy przyjechałam do Sahary Zachodniej, musiałam zrewidować wszystkie przekonania, jakie miałam na temat muzułmańskich społeczności. Pomimo tego, że sama jestem muzułmanką, a styczność z Arabami sprawiła, że dostrzegałam różnorodność, nie spodziewałam się tego, co zastałam wśród Saharyjczyków.

O Saharyjkach mówi się, że są najsilniejszymi i najbardziej wpływowymi kobietami Afryki. Coś w tym jest – głośne, wręcz rubaszne. Bezceremonialnie sypiące dowcipami z seksualnym podtekstem. Zaprzeczenie przekonań na temat muzułmańskich kobiet, a także kobiet pochodzących z pustyni. Wreszcie – filary swojej społeczności, które silnie uczestniczą w życiu społecznym i mają na nie realny wpływ.

Gdy Saharyjka ma problemy z mężem

Małżeństwo w Saharze Zachodniej to nie taka prosta sprawa. Często zawierane z miłości, jednak zawsze mając na uwadze kwestię plemienia. W końcu małżeństwo to konstrukt społeczny, który łączy dwie rodziny. Najlepiej, by należały do tego samego plemienia, ważne są też kwestie statusu społecznego. To wszystko sprawia, że rodzina odgrywa istotną rolę w kwestii zawierania małżeństwa, a także większych nieporozumień.

Jak najłatwiej Saharyjka może wyrazić swoje niezadowolenie z męża? Po prostu zostawiając go, często z dziećmi i całym domem na głowie i wracając do rodziców. W takim przypadku ojciec nie pójdzie porozmawiać z zięciem – byłoby to ujmą na honorze. Po prostu zadzwoni do starszyzny plemienia – jeśli mąż pochodzi z innego plemienia lub do jego rodziców i powie, że jego córka, niezadowolona, musiała wrócić do domu, bo ich syn nie traktował jej właściwie.

Nie upłynie dużo czasu, zanim rodzina męża nie przyjdzie z przeprosinami i prezentami, prosząc o wybaczenie w imieniu ich syna. Sam mąż również przychodzi, porozmawiać i spróbować naprawić sprawy z żoną i przekonać ją, żeby wróciła z nim do domu.

Saharyjki w wyjściowych mehlfach idące na przyjęcie

Gdy Saharyjka się rozwodzi

Niektórym problemom w małżeństwie nie zaradzą żadne rozmowy, prezenty czy interwencje rodzinne. Jedynym rozwiązaniem staje się rozwód. Czy to oznacza, że życie saharyjskiej kobiety się kończy, szanse na kolejne małżeństwo spadają do zera, a rodzina będzie ją traktowała po macoszemu, bo zhańbiła ich rozwodem? Nic z tych rzeczy.

Świeżo rozwiedziona kobieta wraca do domu swoich rodziców i przez pierwsze trzy miesiące jej jedynym obowiązkiem jest dbanie o siebie. Nie ma żadnych obowiązków domowych, ma wypoczywać i niczym się nie martwić. Trzy miesiące nie są tutaj przypadkowe – to okres wynikający z zasad islamu. W tym czasie kobieta nie może ponownie wiązać się z żadnym innym mężczyzną, by upewnić się, że nie jest w ciąży. Równocześnie rozwód nie jest oficjalny przez te trzy miesiące, a para może w każdej chwili do siebie wrócić.

Przyjęcie rozwodowe

Mijają trzy miesiące, a para nadal nie wyraziła chęci pojednania? Rozwód mężczyzny przechodzi bez echa, jednak kobiecie wyprawia się przyjęcie rozwodowe. Rozmachem przypomina ono wesele. Poprzedza je kupowanie nowych strojów, przyozdabianie dłoni i stóp tradycyjnymi wzorami z henny i spędzanie całych godzin na makijażu.

Podczas przyjęcia rozwodowego stoły uginają się od jedzenia, a z głośników rozbrzmiewa tradycyjna muzyka i śpiewane na żywo piosenki. Wszystko w radosnej atmosferze, mającej celebrować nowy etap w życiu rozwiedzionej kobiety. Przyjęcie rozwodowe trwa jeden dzień i uczestniczą w nim tylko kobiety, chociaż muzykami mogą być mężczyźni. To dzień, gdy kobieta może się poczuć akceptowana przez swoich bliskich bez względu na to, co dzieje się w jej życiu.

Świętowanie nowego etapu to też swego rodzaju zagranie mężczyznom na nosie i pokazanie, że życie nie kończy się wraz z rozstaniem. A kto wie, być może niedługo pojawi się ktoś nowy na horyzoncie?

Tradycyjna, saharyjska henna to ciężkie, geometryczne wzory

Jak rozwód wpływa na status Saharyjki?

W wielu muzułmańskich społecznościach rozwiedzione kobiety traktowane są ostracyzmem, mimo że nie ma to nic wspólnego z religią, a raczej z kulturą danego miejsca. Ich szanse na ponowne wyjście za mąż są nikłe, bywa, że uznaje się je za “wybrakowane” w myśl przekonania, że “prawdziwa kobieta potrafi utrzymać przy sobie męża”.

Niesamowite jest to, w jaki sposób przykre doświadczenie, jakim niewątpliwie potrafi być zakończenie małżeństwa, obracane jest w Saharze Zachodniej na korzyść kobiety. Status rozwódki jest znacznie wyższy niż panny. Ma ona znacznie większą swobodę, może bez obaw podróżować sama, a nawet sama zamieszkać. Rodzina przestaje mieć wpływ na jej życie. Rozwiedziona Saharyjka cieszy się znacznie większym poważaniem i często jej szanse na nowy związek są znacznie większe niż wcześniej.

W zmieniającym się społeczeństwie, a tym samym jego ustroju, kwestia ta zanika, jednak tradycyjnie rozwód gwarantował jeszcze jeden przywilej – możliwość udziału w zebraniach plemiennych, które są niedostępne dla panien i mężatek. W ten sposób podkreślano, że rozwód w żaden sposób nie umniejsza wartości kobiety. Może ona decydować o kwestiach plemiennych na równi, ze swoim byłym mężem.

Jaki jest stosunek Saharyjek do przyjęć rozwodowych?

Większość znanych mi kobiet lubi i ceni tę tradycję. Dzięki niej wiedzą, że w razie rozwodu nie będą pozostawione same sobie, a społeczeństwo udzieli im wsparcia. Dodatkowo mają szansę na dojście do siebie po nieprzyjemnych doświadczeniach i celebrację nowego rozdziału w swoim życiu. W końcu rozwód to tylko okres przejściowy w oczekiwaniu na coś nowego i lepszego.

Pomimo tego, że przyjęcia rozwodowe stanowią część kultury Sahrawi, spotkałam się też z głosami kobiet, które jakkolwiek doceniają atmosferę pełną serdeczności, to jednak przyjęć samych w sobie nie akceptują. W ich przekonaniu rozwód nie jest czymś, pozytywnym, żeby konieczne było przyjęcie i uznają tę tradycję za przestarzałą.

Wspaniałe jest, że w tej kulturze rozwód nie jest końcem świata i dokłada się tak znaczących starań do tego, by kobieta, której z pewnością przyszło zmierzyć się ze sporymi wyzwaniami, mogła poczuć się akceptowana. Ważne jest to, aby pamiętać, że samo przyjęcie nie ma na celu celebrowania rozwodu, a serdeczne powitanie kobiety i zapewnienie jej o tym, że nadal jest ona nadal ważną częścią społeczności.